Bir Ömür Nasıl Yaşanır - İlber Ortaylı

Bir Ömür Nasıl Yaşanır - İlber Ortaylı

Bir süredir okunmayı bekleyen kitaplarım arasında duruyordu. Son günlerin popüler kitabı olsa da benim okuma gayem bir şeyler öğrenebilmek, ilham alabilmekti. Öyle de oldu doğrusu. Herkes bu amaçla kitap alır elbette ancak sanki satın alma süreçlerinde kitapların popularitesi bizleri etkiliyor.

Yenal Bilgici isimli gazeteci arkadaşla İlber Hocanın sohbeti aslında bu kitabı vücuda getiren. Kitabın içeriğini çok araştırmadan üçyüze yakın sayfadan hep öneriler, püf noktaları ve başarıya giden kestirme ve kısa yollar arayanlar için hayal kırıklığı olabilir baştan söylemeliyim.

TV ve İnternet gibi mecralardan merakla hocayı izleyen biri olarak tarzına aşınayım. Üstelik de fikirleri bana tam isabet derecesinde akla yatkın geliyor. Severek okuduğumu, hızlıca tamamladığımı zaten tahmin edersiniz.

ilber ortaylı
İlber Ortaylı

Artık biraz kitabın içeriğine girmeye geldi sıra. Sekiz ana başlıkta incelenmiş konular. Bunlara sırayla bakalım;

  1. 1 - Bir Ömür Nasıl Yaşanır ?
    Kitaba adını veren bu bölümde sağlıklı olmanın önemine değinilmiş ki gayet yerinde bir tespit. “Yağlı yemeyin, sofradan aç kalkın, kilo almayın” gibi tavsiyeler var. Bir de bol bol roman okuyun diyor hoca. Bunun sakinleştirici ve dinlendirici olmasından hareketle.

    Hayatı dört kısma ayırıyor. 12-25 yaş, 25-40 yaş, 40-55 yaş ve 55 sonrası olarak. Bunun detaylarını girmeyeceğim ama ilerde eğitimle ilgili bölümde de bununla ilintili olarak 15 yaşına kadar “dil öğrenme” işini halletmek gerektiğini, ileriki yaşlarda öğrenilse bile tam olarak oturmayacağını söylüyor. Bu yaş aralıklarına göre hangi dönemde ne tür kazanımlar elde edilmesi gerektiği ve hangi başarılara ulaşılması gerektiğini görebilirsiniz.
     
  2. 2 - Kimden Ne Öğrenilir ?
    Biliyorsunuz günümüzde network de denilen geniş ve kaliteli arkadaş çevresine sahip olmak çok önemseniyor. Halihazırda başarılı kişilerin biyografilerinde kendileri gibi alanında başarılı simalarla ahbaplık ettiklerini görürsünüz.
    Hocanın ne kadar geniş ve bir o kadar da önemli şahsiyetlerle olan ilişkisi ve bunun kendine kattığı “değeri” bu bölümde görüyorsunuz. Benim burada aklımda kalan ise şu; "ben önemli kişileri arar bulurum, iyi hocalardan ders almak için uğraşırım" diyor. Şansın ayağına gelmesini bekleyenlerden değil.
     
  3. 3- İnsan Kendini Nasıl Yetiştirir?
    Entelektüel kimdir?” sorusuna “Entelektüel üstüne vazife olmayan işlerle ilgilenen kişidir.” cevabını veriyor. Entelektüellik, faydaları ve bu tanıma uyan devlet adamları ile özel sektördeki simalardan söz ediyor.
     
  4. 4- Nasıl Çalışmak Gerekir?
    Ülkemizde çok çalışan insanların her alanda patronlarca sömürüldüğünü söylüyor. Akademide de yansımalarından bahsediyor. 73. sayfada nasıl çalıştığını anlatırken “İnsan sabah okuduğu metinleri asla unutmaz” diyor. Bence burası çok dikkate değer. Sabahları zihnin açık olduğu, yorgunluk olmadığı için çok verimli olacağını ayrıntılarıyla anlatmış.
    Hafızasının kuvvetli olmasından dolayı nasıl bir teknik kullandığı sorulunca özel bir tekniği olmadığını söylüyor. Bununla birlikte dedesinin tekniğini benimsediğini ifade ediyor. “Lisan çalışıyorsan alırsın bir sayfayı, bir defa okursun; sonra bir defa daha okursun, ardından bir defa daha, bir defa daha okursun, sonra yine… Herşey ancak yeterince anlayarak okuduğunda çözülür.” Sevdiği dil sorulunca Farsçayı sevdiğini Arapçayı sevmediğini belirtmiş.
     
  5. 5- Nasıl Seyahat Edilir?
    Semerkand’ı, Floransa’yı, Buhara’yı, Roma’yı ve Kudüs’ü görmeden ölmeyin” diye yazmışlar alt başlığa. Ama ilerledikçe İsfahan'ın ne kadar görülesi olduğunu anlatmış. Zaten kitapta İran ile ilgili olarak kültür düzeylerinin bizden yüksek olması, şiirde dünyanın bir numarası olmaları, kültürünün ne kadar derin ve kadim olduğu gibi konuları sık sık vurgulamış.

    Ayrıca bu bölümde önemli gördüğü 7 rotayı da ayrıca anlatmış.
    * İspanya,
    * Hırvatistan-Yunanistan,
    * Bosna,
    * Macaristan,
    * Semerkand,
    * Özbekistan,
    * İsfahan ve diğer İran şehirleri.

    Bu bölümün sonunda gezmek için mutlaka gidilmesi gereken 26 müze listelenmiş.
    1- Arkeoloji Müzesi (Kahire)
    2- Arkeoloji Müzesi / Muze-ye Iran Bastan (Tahran)
    3- İsrail Müzesi (Kudüs)
    4- British Museum (Londra)
    5- Tate Gallery (Londra)
    6- Victoria & Albert Museum (Londra)
    7- Louvre Müzesi (Paris)
    8- Tüm bina ve sergiler (Floransa)
    9- Arkeoloji Müzesi (Napoli)
    10- Ulusal Sanat Galerisi (Washington DC)
    11- Arkeoloji Müzesi (Madrid)
    12- Hermitage Müzesi (St. Petersburg)
    13- Kremlin Sarayı (Moskova)
    14- Kunsthistoriches / Sanat Tarihi Müzesi (Viyana)
    15- Ephesus Müzesi (Viyana)
    16- Belvedere Müzesi (Viyana)
    17- Pergamonmuesum / Bergama Müzesi (Berlin)
    18- Pinakothek (Münih)
    19- Musee D’orsay (Paris)
    20- Prado Müzesi (Madrid)
    21- Puşkin Müzesi (Moskova)
    22- Tretyakov Devlet Galerisi (Moskova)
    23- Hermitage (St. Petersburg)
    24- Rus Müzesi (St. Petersburg)
    25- Capitol Müzesi (Roma)
    26- Vatikan Müzeleri
     
  6. 6- Eğitimde Hangi Tercihleri Yapmak Gerekir ?
    Burada İlber Hocanın genel kanının aksine “ezberci eğitim” taraftarı olduğunu belki de şaşırarak göreceksiniz. Gayet tatmin edici gerekçelerini kitaptan okursunuz. “Lisanda, matematikte ve coğrafyada ezberleyerek öğrenilir. Ezberden sonra anlamak gelir.” 
    Eğitimimiz ve eğitimcilerimizin kalitesizliği zaten hocanın hep dert edindiği bir husus. Çocukların çok övülmemesi gerektiği, anne-babaların çocuğun beslenmesine dikkat etmesi gerektiğini hatırlatmış.
     
  7. 7- Ne İzlemeli / Ne Dinlemeli / Ne Okumalı?
    Hocanın her üç konuda ayrı listesi var. Bunları gerçekten değerlendirmek lazım gelir. Sinemada tarihi filmleri sevdiğini ve takip ettiğini söylesek herhalde çok şaşırmazsınız. Tiyatro konusunda Rus ve İngilizleri ayrı tutuyor. Rus toplumunun sahne sanatlarına olan ilgisi ve bağlılığı da çok şaşırtıcı. Müzik deyince Klasik Müzik seviyor. Mozart, Beethoven ve Haydn. Bach’ı da pek tutmadığını belirtmiş. 32 adet Klasik Müzik albümünü de tavsiye listesine eklemişler.

    Edebiyatta Tolstoy’u Rusların hepsinin önünde görüyor. (Bende öyle düşünüyorum doğrusu) Rus, Fransız, Alman ve İtalyan edebiyatı gibi bir sıralaması var İlber Hocanın. İngiliz edebiyatını ise pek tutmuyor. İran Edebiyatında ise şairleri öne çıkarmış. Hafız-i Şirazi, Sadi Şirazi ve Firdevsi’den bahsediyor.

    Bizim edebiyatımızdan Oktay İhsan Anar (Puslu Kıtalar Atlası) ve Şule Gürbüz’den beğeniyle söz etmiş. Özellikle Gürbüz’den çok söz etmiş ve pek çok eserini güzel bulduğunu söylemiş. Anar’ın ise diğer eserlerinin Puslu Kıtalar Atlasına ulaşamadığını söylemiş.

    Latin Amerika edebiyatından ise genel beğeninin aksine Kolombiyalı yazar Gabriel Garcia Marquez’i sevmediğini, Guatemalalı şair Miguel Angel Asturias’ı beğendiğini ifade etmiş. 25 kitaplık bir okuma listesini burada görüyoruz.
     
  8. 8- İnsan Yaşadığı Şehirden Nasıl Yararlanır?
    Kısacası ben “iyi kütüphane, iyi tiyatro ve güzel kafe” olarak anladım bunu. Bunlarda bizim ülkemizde hep bir şeylerin eksik olduğunu söylemiş.

 

Söyleşinin genel havası olumsuz aslında. Sadece ülkemizin değil doğu ve hatta batı toplumlarının da bozulduğunu, mimari, eğitim, sanat ve kültür alanlarında geriye gittiğini vurguluyor. Yine söyleşiden anladığım kadarıyla bu hayattan tat almak için biraz varlıklı olmak lazım. Hoca bir yerde “sosyal bilimler alanında çalışacaksanız maddiyat önemli” diyor açık açık.

Bence faydalı bir kitap. Özellikle de genç yaşta okumak çok daha katkı sağlar. Kitap, film, müze, seyahat rotaları, nasıl gezilmesi gerektiği gibi listeler bence kitabı alıp okumak için değer. Aşağıda bu listeleri bulacaksınız, umarım yararlı olur. Okumak güzeldir, en azından umudunuz olur umutlanmak için.
 

Kitap Listesi 

1.    osmanlı imparatorluğu - halil inalcık (kronik)

2.    batı-doğu divanı - johann wolfgang von goethe (hece)

3.    hafız divanı (iş bankası)

4.    ince memed - yaşar kemal - (yky)

5.    fuzuli divanı (ayrıntı)

6.    timurlenk - beatrice forbes manz (kronik)

7.    islam uygarlıkları tarihi - corci zeydan (iletişim)

8.    bir ortadoğu tarihçisinin notları - bernard lewis (arkadaş)

9.    savaş ve barış - lev nikolayeviç tolstoy (iletişim)

10.    kral lear -william shakespeare (remzi)

11.    yüzbaşının kızı - aleksandr sergeyeviç puşkin (yky)

12.    savaş günlükleri 1939-1943 -kont galeazzo ciano (kronik)

13.    vanya dayı - anton pavloviç çehov (imge)

14.    madame bovary - gustave flaubert (can)

15.    semerkant - amin maalouf (yky)

16.    puslu kıtalar atlası - ihsan oktay anar (iletişim)

17.    milli mücadele başlarken - tayyip gökbilgin (kronik)

18.    suyu arayan adam - şevket süreyya aydemir (remzi)

19.    yeniçeriler - reşad ekrem koçu (doğan)

20.    yavuz sultan selim - feridun emecen (kapı)

21.    devlet-i aliyye - halil inalcık (iş)

22.    sultan alp arslan - cihan piyadeoğlu (kronik)

23.    bûstan - sâdî-i şirâzî (ayrıntı)

24.    karamazov kardeşler - fyodor dostoyevski (iletişim)

25.    kambur -şule gürbüz (iletişim)
 

Film Listesi 

1. potemkin zırhlısı - sergey eisenstein (1925)

2. aleksandr nevsky - sergey eisenstein (1938)

3. bir kuşak - andrzej wajda (1955)

4. wesele - andrzej wajda (1957)

5. küller ve elmaslar - andrzej wajda (1958)

6. vaatler ülkesi - andrzej wajda (1975)

7. waterloo - sergey bondarçuk (1970)

8. dünyayı sarsan on gün - sergey bondarçuk (1983)

9. constans - krzysztof zanussi (1980)

10. macarlar - zoltan fabri (1978)

11. mephisto - ıstvan szabo (1981)

12. albay redl - ıstvan szabo (1985)

13. taraf tutmak - ıstvan szabo (2001)

14. teorema - pier paolo pasolini (1968)

15. dekameron'un aşk öyküleri - pier paolo pasolini (1971)

16. roma -federico fellini (1972)

17. satyricon - federico fellini (1969)

18. leopar - luchino visconti (1963)

19. lanetliler - luchino visconti (1969)

20. venedik'te ölüm - luchino visconti (1971)

21. roma, açık şehir - roberto rossellini (1945)

22. italya’ya yolculuk - roberto rossellini (1954)

23. bisiklet hırsızları - vittorio de sica (1948)

24. umberto d. - vittorio de sica (1952)

25. lili marleen - rainer werner fassbinder (1981)

26. jesus of nazareth - franco zeffirelli (1977 - mini dizi olarak çekildi)

 

Klasik Müzik Listesi 

1. wagner, der ring des nibelungen - vienna philharmonic orchestra, vienna state opera chorus, solti. [wagner’i eski şeflerin hepsinden ama özellikle fürtwangler ve georg solti’den dinlemeli; fürtwangler için bayreuth kayıtları aranmalı, çağdaşlardan da daniel barenboim'ı tavsiye ederim.]

2. beethoven: symphonies nos 5&7 - vienna philharmonic, carlos kleiber [bunu da büyük isimlerin hepsinden dinlemeli ama yine asıl wilhelm furtwangler'in icrasını değerlendirmek gerekir.]

3. bach: goldberg variations - glenn gould

4. schubert: the piano sonatas - wilhelm kempff

5. haydn: the 'sturm und drang' symphonies - the english concert/trevor pincock

6. bach: brandenburg concertos (farklı kayıtlar)

7. puccini: tosca (farklı kayıtlar)

8. beethoven: late spring quartets (farklı kayıtlar)

9. beethoven: complete piano sonatas (farklı kayıtlar)

10. beethoven: symphonies 2&4 - wilhelm furtwangler

11. guisseppe verdi collection (farklı kayıtlar)

12. romantic callas - maria callas

13. mozart, beethoven, schubert, tchaikovsky, wagner, rossini, mendelssohn,bartholdy - wilhelm furtwangler

14. violin concertos - david oistrakh

15. the great violin concertos - yehudi menuhin

16. great pianists - vladimir ashkenazy

17. mozart: complete piano concertos - daniel barenboim

18. the piano masters - arthur rubinstein

19. paganini - complete chamber music (farklı kayıtlar)

20. mozart: violin sonatas - itzhak perlmann, daniel baremboim

21. mozart: die zauberflöte (farklı kayıtlar)

22. chopin: piano works - vladimir ashkenazy

23. rachmaninov: piano concerto no:3 - vladimir ashkenazy, london symphony orchestra

24. tchaikovsky: the nutcracker - berlin philarmonic, simon rattle

25. tchaikovsky: swan lake - montreal symphony orchestra, charls dutoit

26. rimsky-korsakov: scheherazade - royal philarmonic, sir thomas beecham

27. brahms: hungarian dances - vienna philarmonic orchestra

28. chopin: nocturnes - fazıl say

29. say plays say - fazıl say

30. 20th century piano edition - idil biret

31. arşiv serisi - ayla erduran

32. ottoman court music (osmanlı saray müziği) - vedat koşal, henschel quartet

 


Tags:  ilber ortaylı ,  yenal bilgici ,  bir ömür nasıl yaşanır ?


Ebülten

Haftalık Ebültene Abone Olun, Laravel hakkında gelişmelerden haberdar olun.